Praca bywa jednym z najważniejszych aspektów życia człowieka – czasem spędzamy w niej więcej godzin w czasie doby niż przeznaczamy na sen. Zaspokaja wiele potrzeb – ekonomiczne, psychiczne, społeczne. Dzięki pracy możemy czuć się ważni, być częścią zespołu, doświadczać spełnienia, satysfakcji, poczucia sensu i  bycia potrzebnym.

Niestety jest też jednym z zachowań, które może stać się tzw. uzależnieniem behawioralnym. Uzależnienia behawioralne (od seksu, zakupów, pracy, gier, internetu, ćwiczeń) to silna potrzeba wykonania danej czynności, której osoba uzależniona nie potrafi powstrzymać. Często są bagatelizowane, ponieważ wyglądają pozornie niegroźnie, nie są związane z zażywaniem żadnych substancji psychoaktywnych, a z działaniami powszechnie tolerowanymi. 

Uzależnienie od pracy

– pracoholizm możemy stwierdzić, kiedy zachodzi kilka kluczowych czynników:

1. Ważna jest częstotliwość danej czynności – wymaga indywidualnej oceny, co dla danej osoby będzie normą w ilości wykonywanej pracy. Każdemu może się zdarzyć okres w pracy, kiedy trzeba zostać dłużej i poświęcić czas wolny na nadgodziny czy pracować w domu. Problem pojawia się wtedy, kiedy taki nadmiarowy czas pracy zaczyna być czymś codziennym, a wychodzenie z pracy punktualnie – czymś wyjątkowym.

2. Bardzo silna potrzeba/wewnętrzny przymus jej wykonania – który sprawia, że osoba uzależniona od danego zachowania, np.: odczuwa silną potrzebę żeby pracować i dyskomfort, kiedy nie może tego robić. Jest to inne uczucie niż chęć pracy i poczucie zmotywowania, które nie generuje dyskomfortu, kiedy przestajemy pracować.

3. Utrata kontroli – nad rozpoczęciem i ilością czasu poświęcanego danej czynności, która sprawia, że mimo postanowień, że „dziś będę pracować mniej i szybciej wrócę do domu”  albo „nie będę pracować w weekend” – w rezultacie nie udaje się go jednak wprowadzić w życie. Głównie z powodu wspomnianego wyżej przymusu wykonywania pracy.

4. Powtarzanie czynności mimo jej szkodliwego wpływu – nie zmieniamy swojego zachowania, mimo że zauważamy, że nadmierne poświęcanie czasu na pracę powoduje brak czasu na odpoczynek, zainteresowania, relacje czy problemy zdrowotne.

5. Dyskomfort w sytuacji przerwania czynności lub jej ograniczenia – mogą się pojawić uczucia niepokoju, drażliwości, gorszego samopoczucia.

Łatwo pominąć tego typu szkodliwe zachowania naszych klientów z kilku powodów:

– jeśli problem nie jest jeszcze bardzo rozwinięty bywa ignorowany i traktowany, jako zwyczajne „zaangażowanie w pracę”

– osoba zaangażowana w szkodliwe działania zaprzecza problemowi i nie mówi o nim w kategorii trudności 

– w naszym społeczeństwie, w którym praca jest uważana za ważną wartość, na pewnych stanowiskach, branżach czy określonych momentach kariery traktujemy pracę po godzinach i duże zaangażowanie jako coś normalnego, a nawet pożądanego.

Ryzyko?

Pracoholizm niesie ze sobą ryzyko wystąpienia wypalenia zawodowego – zaniedbanie tych obszarów może powodować kolejne zaburzenia i mogą być początkiem poważnych problemów zdrowotnych:

– depresji

– wyczerpania psychicznego i fizycznego

– zaburzeń snu

– zaburzenia lękowe, np. ataki paniki

– problemy z koncentracją

– zaburzenia somatyczne, np. problemy ze strony układu pokarmowego czy układu krążenia

– zaburzenia seksualne

– inne uzależnienia

W związku z tak poważnymi konsekwencjami wynikającymi z problemu uzależnienia od pracy i wypalenia zawodowego warto zwracać szczególną uwagę na tego typu objawy i zwiększać świadomość naszych klientów. Dotyczy to zarówno klientów indywidualnych, jak i organizacji, które mogą mieć znaczący wpływ na dbanie o równowagę między życiem a pracą u swoich pracowników.

Jeśli zauważasz niepokojące objawy u swojego klienta skonsultuj z psychoterapeutą / psychiatrą.

Na temat wypalenia zawodowego na naszym blogu wkrótce pojawi się osobny wpis

Jeśli masz jakieś pytania dotyczące psychologii czy tematów terapeutycznych w procesach coachingowych / szkoleniowych zapraszamy do zapoznania się z naszymi warsztatami i zadawania nam pytań.